Niebieskie Źródła to unikatowy rezerwat przyrody nieożywionej, usytuowany w dolinie rzeki Pilicy, na prawym jej brzegu, w południowo-wschodniej części Tomaszowa Mazowieckiego. To miejsce przyciąga turystów przede wszystkim dzięki swoim źródłom z piękną niebiesko-błękitno-zieloną wodą. Unikalna barwa wody wynika z działania rozproszonego światła słonecznego i może ulegać zmianom w zależności od warunków atmosferycznych, stopnia nasłonecznienia bądź zachmurzenia.

Różane Źródła

Poprzez wieki Różane Źródła były miejscem docenianym i cenionym. Już w XVIII wieku przybywali tutaj poszukiwacze piękna, chcący podziwiać ten naturalny klejnot. Legendy i poezje niesione wiatrem przenosiły opowieści o tym miejscu daleko poza jego geograficzny zasięg. Źródła przypisywano także magiczne właściwości lecznicze. Nic zatem dziwnego, że przez lata to miejsce często odwiedzane było przez licznych podróżników i badaczy przyrody.

Historia i infrastruktura wokół Niebieskich Źródeł

W miejscu, gdzie obecnie znajduje się ujście Niebieskich Źródeł, pierwotnie stał młyn, do którego z czasem dobudowano karczmę. Niestety oba obiekty zostały zniszczone przez działania wojenne w 1939 roku. W początkach XX wieku dochodziło do planów przekształcenia tego terenu w kurort leczniczy i zarobkowego czerpania wody źródlanej, która była następnie sprzedawana localnej społeczności.

Pod koniec lat 30. XX wieku, zdecydowano o przekształceniu Niebieskich Źródeł w park o charakterze turystyczno-przyrodniczym. Usypana została grobla, a po wykopaniu sztucznych kanałów, od reszty terenu oddzielone zostały trzy duże wyspy. Niestety, prace zostały przerwane przez wybuch II wojny światowej. Również niemieccy okupanci zauważyli piękno tego miejsca, i podobnie jak przed wojną, planowali budowę ośrodka wypoczynkowego.

Próby ochrony tego unikalnego zjawiska przyrodniczego zaowocowały w 1961 roku utworzeniem rezerwatu przyrody Niebieskie Źródła, który dziś obejmuje obszar około 29 ha. Stanowi on teren lęgowy dla około 75 gatunków ptaków, wśród których znajdują się takie unikaty jak ubarwiony remisz, zimorodek oraz kaczki (krzyżówka, ohar, czernica, cyraneczka i gągoł). Do flory rezerwatu należy ponad 400 gatunków roślin naczyniowych, w tym wiele gatunków roślin chronionych. Na początku lat 90. przeprowadzone zostały działania mające na celu oczyszczenie, zabezpieczenie oraz właściwe udostępnienie całego obiektu turystom.

Natura i nauka: Czym są Niebieskie Źródła?

Proces krasowy jest odpowiedzialny za powstanie Niebieskich Źródeł, które są jednym z najciekawszych zjawisk tego typu w Europie. Głównym zbiornikiem wodnym są spękane wapienie jurajskie, przez które woda zyskuje swoją charakterystyczną, niebiesko-błękitno-zieloną barwę. Rolę ważnego czynnika kształtującego to zjawisko odgrywa światło słoneczne, które rozprasza się w wodzie, tworząc niepowtarzalne barwy. Wydajność źródeł jest duża, aczkolwiek zdarzały się okresy, kiedy źródła przestawały bić. Wiązało się to z nadmiernym poborem wody z odległych studni głębinowych. Temperatura wody w źródłach jest stabilna i wynosi średnio 9 st. C przez cały rok, co pozwala na utrzymanie bioróżnorodności nawet w czasie zimy, kiedy woda nie zamarza.