Nikifor Krynicki – Ikona polskiego prymitywizmu

Nikifor Krynicki, zaliczany do grona najwybitniejszych przedstawicieli prymitywizmu, to cicha, skromna postać, która mimo ogromnej biedy nie zniechęcała się do radosnego rozwijania swojego talenty artystycznego. Zasłużone uznanie i sławę zdobył dopiero w ostatnich latach swojego życia. Popularność postaci artysty zwiększył film fabularny Mój Nikifor, który pojawił się na ekranach kin siedemnaście lat temu. Za stworzenie filmowej adaptacji życia Nikifora Krynickiego odpowiedzialny był Krzysztof Krauze, natomiast znaną z drugoplanowych ról aktorką, która włożyła mnóstwo serca w odtworzenie roli Nikifora, była Krystyna Feldman.

Rys Biograficzny Nikifora Krynickiego

Nikifor Krynicki, znany również jako Epifaniusz Drowniak, przyszedł na świat 21 maja 1985 roku w malowniczej Krynicy. Jego ojcem był nieznany malarz polski, który mieszkał w jednej z wielu artystycznych willi Trzy Róże. Jego matka, Jewdokia Drowniak była głuchoniemą żebraczką pracującą jako posługaczka w krynickich pensjonatach.

Mimo braku formalnej edukacji i problemów ze słuchem oraz mową, młody Nikifor orimpletizował się w malarstwie. Początki jego twórczości datowane są na rok 1920. Z braku odpowiednich materiałów, artysta wykorzystywał do tworzenia swoich dzieł każdy dostępny kawałek papieru, od kapeli opakowań po papierosy, po okładki starych zeszytów.

Przez długi okres swego życia Nikifor pozostawał praktycznie nieznany. Jego utalentowanie jako malarza odkrył dopiero ukraiński malarz Roman Turyn. Szerokość na skalę ogólno-polską miał za sprawą małżonków Banachów. Marian Włosiński, inny krynicki artysta malarz, od 1960 roku troszczył się o Nikifora, jej powołania i twórczość do końca swoich dni, umożliwiając mu godziwe warunki do życia i tworzenia.

Nikifor od 1962 roku zaczął używać nazwiska Krynicki i przydomek Matejko, pokazując swoje przekonanie o dużej wartości swojej sztuki.

Artysta odszedł w 1968 roku w Domu Pomocy Społecznej w Foluszu, niedaleko Jasła, a został pochowany w rodzinnej Krynicy.

Twórczość mazarska Nikifora

Nikifor jest czołowym przedstawicielem nurtu prymitywizmu w malarstwie. Przy użyciu akwarel i ołówka, tworzył obrazy architektury, pejzaże, postacie świętych oraz portrety. Często podpisywał swoje prace nieczytelnymi ciągami „drukowanych“ liter i dekorował je ramkami z kolorowego papieru.

Na jego prace zwrócił uwagę Roman Turyn, który w 1930 roku przedstawił je polskim i ukraińskim malarzom przebywającym w Paryżu. Pomimo ogromnej wartości i oryginalności jego dzieł, nie znajdowali się chętni do wystawiania i kupowania jego prac.

W 1947 roku, w ramach operacji Wisła, Nikifor został wysiedlony na Ziemie Odzyskane. Nie dając za wygraną, trzykrotnie wrócił pieszo do Krynicy.

Wielokrotne starania o uznaniue twórczości artysty podjęli krytycy sztuki, Ella i Andrzej Banachowie, którzy w latach 1948 – 1959 otoczyli Nikifora opieką. Zainicjowali publikację kilku książek o nim, jak również zorganizowali pierwszą wystawę prac artysty, która miała miejsce w Warszawskiej Galerii Sztuki w 1949 roku.

Koleje lat przyniosły kolejne wystawy pracy Nikifora poza granicami Polski: w 1958 roku w Paryżu, w 1959 roku w Amsterdamie, Brukseli, Liege, a w 1960 roku w Hajfie. W Niemczech w latach 1961 – 62 współorganizowano trzy wystawy: w Baden-Baden, we Frankfurcie nad Menem i w Hanowerze.